Bir bankanın batırılamayacak kadar büyük olmasına izin verilmeyecek.
Bir bankanın aç gözlülük nedeniyle sistemi sıkıntıya sokacak riskler almasının önüne geçilecek...
Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın basın toplantısında dile getirdiği de bu:
“Bir bankanın bu kadar semirip tombullaşmasına izin verirseniz, o bankayı yönetenler de ‘Nasıl olsa çok büyüğüm, beni batıramazlar' rahatlığıyla hareket etmeye başlar. Risklerini yönetemez, giderek daha açgözlü davranırlar. O banka batma aşamasına geldiğinde krize neden olur, devletler olarak onu siz kurtarmak zorunda kalırsınız. “
Dünyanın ve hepimizin finansal krizden aldığı temel dersler bunlar.
Peki ama ne gibi önlemler alınacak?
İşte piyasayı düzenlemek ve gözetlemekle ilgili kurumlar kafa kafaya vererek bu konuyu tartışıyor. G-20'ler bünyesinde kurulan FSB'de (Financial Stability Board) kural üstüne kural açıklıyor.
Buraya kadar normal.
Yeni bir düzen, yeni bir mekanizma kurulacak. Ancak kurulacak yeni mekanizmalara yönelik Türkiye'de alınacak tedbirler benim kafamı karıştırdı. Kafa karışıklığı sadece konunun teknik olmasından kaynaklanmıyor. Dün konuştuğum bankacıların büyük kısmı özellikle mevduata sınır getirilmesine yönelik yaklaşımın erken ve anlamlı olmadığını savunuyor.
Örneğin bir bankanın toplam mevduatın yüzde 10'nundan daha fazlasına sahip olamaması kuralının (uygulamaya girerse) Türkiye'de kamu mevduatının Akbank, İş Bankası, Garanti ve Akbank dışında faaliyet gösteren diğer bankalara kaymasına yol açacağını söyleyebiliriz.  526 milyar TL mevduatın yüzde 17'si tek başına Ziraat Bankası kontrol ediyor. Dağılımını bilmemekle birlikte bu mevduatın önemli bölümü kamu şirketleri veya kamu ödemelerinden kaynaklandığı söylenebilir.
Bu kaynağın mevduattan daha az pay alan veya mevduat bankası olmak için izin bekleyen yatırım bankalarının da iştahını artıracaktır ve bu doğaldır. Bu konuda spekülasyonu  yapmak için erken. Sadece bu kural değişikliğinin Türkiye'de dengeleri değiştireceğini anlatmak için bu örneği verelim ve geçelim.
Bu noktada birkaç soru sorabiliriz?
Öncelikle dünya mevduatı neden sınır getirmeyi düşünüyor? Aslında düzenleyici kurumlar bir bankanın sermaye kaldıraç oranının düşük olmasını istiyor. Bu oran, aktifbüyüklüğü/sermaye matematiğiyle bulunuyor. Bir bankanın aktif büyüklüğü 100, sermayesi 10 ise sermaye kaldıracı 10 oluyor. Aktif büyüklük 1000, sermaye 10 ise o bankanın kaldıraç oranı 100'e çıkıyor. Aktif büyüklüğü artıran en önemli kalem mevduat.  Mevduat büyüdükçe, sermaye kaldıracı dolayısıyla risk de artıyor demektir. İşte bu yüzden bir bankanın mevduat toplamasına sınır getirilmek isteniyor.
Türkiye'ye baktığınızda bu kaldıraç oranları çok düşük. Tüm bankacılık sisteminin öz kaynakları 108 milyar TL. Aktif büyüklükleri ise 803 milyar TL. Yani sistemin sermaye kaldıraç rasyosu 7.43 civarında. Neden? Çünkü Türkiye'de bankacılık sistemi ve mevduat büyüklüğü çok düşük. Yani şu anda rekabeti bozacak nitelikte bir düzenlemeye gerek yok gibi görünüyor.
En azından benim anladığım budur!




Yavuz Semerci yazısı gazeteport.com'dan izin alınarak yayınlanmıştır.